Bismmáidčoahkkin ságastalai čoahkkimisttis gárvánan Sämmiliih kirhoost – Sä ´mmla ceerkvest – Sápmelaččat girkus – Saamelaiset kirkossa -fitnLinkki avautuu uudessa välilehdessäu loahpparaporttas ja dasa gullevaš girku sierra doibmiide čujuhuvvon ávžžuhusain. Ávžžuhusat sáddejuvvojit maid girkočoahkkimii, mii dollojuvvo miessemánus.
Loahppajagis 2022 álggahuvvon fidnu nohká giđđat 2025. Fidnu nohká girkočoahkkinvahkus 8.5.2025 Turku duopmogirkus ordnejuvvon ipmilbálvalussii.
Fidnu lea addán vejolašvuođaid čiekŋut sápmelaččaid ja girku oktavuođaide duohtavuođa- ja soabadanproseassa geahččanguovllus. Go fidnu čađahuvvui seamma áigge stáhta duohtavuođa- ja soabadankomišuvnnain, dagai dat vejolažžan fitnu sajáiduvvama oassin viiddit servodatlaš duohtavuođa- ja soabadanbarggu. Fidnu fálai maid vuollegis šielmmá deaivvadanbáikkiid sápmelaččaide girkui, oskui ja bávččasge fáttáide gullevaš áššiin ságastallama várás.
Olles loahpparaportta sáhttá lohkat neahttasiiddus: Sápmelaččat girkus – EVL PlusLinkki avautuu uudessa välilehdessä (Suomagillii)
Sápmelaččat girkus -fitnu stivrenjoavku addá loahpparaporttas ávžžuhusaid ja konkrehta doaibmabidjoevttohusaid iešguđet doibmiide: girkoráđđehussii, duopmokapihttaliidda ja searvegottiide ja searvegoddeovttastumiide.
Obbalašulbmiliin háliiduvvojit earret eará lasihit sápmelaččaid searvevuođa ja vejolašvuođa váikkuhit sin guoski áššiide girkus ja nannet álgoálbmot sápmelaččaid, sámegielaid ja sámi kultuvrra sajádaga girku bissovaš ráhkadusain.
Fitnu loahpparaportta konkrehta doaibmabidjoevttohusain ávžžuhuvvo ollesgirkolaš dásis earret eará bidjat resurssaid sámebargui ja ovddidit sámebarggu ráđđádallangotti rolla nu, ahte dat sáhttá geavahit sápmelaččaid jiena buorebut ollesgirkolaš áššiin mat gusket sápmelaččaid.
Bismágottiid ektui ávžžuhuvvo ahte juohke duopmokapihttal nammada sámebarggu oktavuođaolbmo juogo duopmokapihttala bargiin dahje muhtun searvegottis dan iežas bismagottis. Oktavuođaolbmo bargun lea doaibmat liŋkan eaktodáhtolaš bargiid ja sámebarggu bargiid gaskkas ja maiddái guoddit bismágottiid guovllus diehtojuohkin- ja koordinerenovddasvástádusa áššiin mat gusket sápmelaččaid ja sámebargguid.
Daningo sápmelaččat orrot olu maiddái eará sajis go ruovttuguovllus, de ávžžuhusaid mielde lea ulbmillaš, ahte sidjiide oaivvilduvvon doalut ordnejuvvojit miehtá Suoma. Lea dehálaš ahte searvegottit ja searvegoddeovttastumit várrejit dákkár doibmii ulbmillaš resurssaid. Searvegottiid dorjot báikkálaš oktavuođaolbmot, geat nammaduvvojit organiseret doaluid.
Ávžžuhuvvo, ahte davviguovllu searvegottiin nannejuvvo giellagelbbolašvuohta ja kultuvrralaš gelbbolašvuohta go bargojuvvo máŋggakultuvrralaš ja máŋggagielat birrasis. Dasa lassin ávžžuhuvvo, ahte sámegielat ja kulturvuđot searvegotti doaimma várás gávdnojit dárbbašlaš sajit ja ahte sámekultuvra vuhtiiváldojuvvo dain doaibmalanjain omd. girkotekstiillain.
Fitnu prošeaktakoordináhtor Mari Valjakka sávvá, ahte ávžžuhusat sáhtášedje leat mielde nannemin sápmelaččaid sajádaga girku bissovaš ráhkadusain.
“Ávžžuhusain leat háliidan fállat maiddái čovdosiid ruovttuguovllu olggobealde ássi sápmelaččaid barggu ovddideami várás. Ovttas giellamáhtuin maiddái kultuvrralaš máhtu lasiheapmi máŋggakultuvrralaš doaibmanbirrasis adnojuvvui ávžžuhusaid válmmaštaladettiin erenomáš dehálažžan”, Mari Valjakka gávnnaha.
Sápmelaččat girkus -fidnu ovdána – barggu vuolde antologiija sápmelaččaid ja girku oktavuođasLinkki avautuu uudessa välilehdessä (Suomagillii)Mari Valjakka, prošeaktakoordináhtor, bismmáidčoahkkima kansliija, mari.valjakka@evl.fi, t. 040 183 3460
Kari Kopperi, bismmáidčoahkkima váldočálli, kari.kopperi@evl.fiLinkki avautuu uudessa välilehdessä, t. 050 594 1317
Gč. maiddái evl.fi áššeráiddu: Ruut ja Henna Tervaniemi árga njuovžá sámegillii – Evl.fiLinkki avautuu uudessa välilehdessä
Okta kristtalaš kirku stuorámus ávvudoaluin, juovllat, leat jo boađi boađi. Ráhkkanat ávvudeapmái iešguđet vugiideametguin iežamet ruovttuin, bearašárbevieruid vuođul. Seammá áigge juovllaid guvlui jođedettiin lea šaddan aktiivvalažžan ságastallan kristtalaš oskku oidnomis servodagas.
Varraseamos ságastallamis leat hállan earret eará das, sáhttágo skuvllalaččaide ovdanbuktit barohkamusihka bearrala, G. F. Händelin Messias-oratoriija. Dán earenoamáš fiinna duoji oskui čujuheamit ožžo ovtta máttasuopmelaš skuvla šluhttet ovdanbuktima, amas eai vahágisge loavkidivčče ovttage oahppi oskku- ja iešdovddufriddjavuođa.
Dego oahpahusministtar Anders Adlercreutzge lea gávnnahan, suopmelaš kultuvrra ruohttasat leat čiekŋalasas kristtalašvuođas. Oskku čujuheamit ja kristtalašvuođa buktán árbi lea juohke bealde, álggedettiin vahkubeivviin oktan vuoiŋŋastanbeivviin, min áiggi rehkenastimis, girjegielas ja ain viidáseappot skuvlalágádussii ja buresveadjinservodahkii. Riikamet kristtalaš ja luteralaš árbbis lea iežas dehálaš rollas das, ahte dakkár árvvut dego luohttámuš, ealjárvuohta, gudni ja ovttaskas olbmo árvu ain govvidit min servodahkamet. Listtu sáhtašii joatkit riikkaidgaskasaččat vel ON:id olmmošvuoigatvuođasoahpamušaide ja EU:a vuođđogirjjiide. Kristtalaš sárgosiid ii leat vejolaš bassat eret min birrasis.
Boares dadjanvuogi mielde juobe nu, ahte osku lea kultuvrra váibmu, ja kultuvrra oskku hápmi. Kultuvrras go kultuvrras leat álo muhtun guovddáš árvvut láidemin olbmuid gaskkas lean doaimma, ja dáid jearaldatvuložiin bidjamis ja dustemis leamašan leamašan dábálaččat tragihkalaš čuovvumušat. Oktan váruheaddji ovdamearkan lea Sovjetlihtu historjá.
Dieđusge giige ii galgga gártat iežas vuođđooainnu vuostá hárjehit Suomas oskku, muhto figgamušat buhtistit, hygieniseret servodaga oskkus, dolvot kultuvrra goldnamii. Mii dalle golggašiige sadjái árvitmeahttumin rievdan ja máŋggaide váikkuhemiide sorjavaš informašuvdnaáiggis?
Händelina Messias duođaige čujuha Messiasii, Jesusii, gean riegádeami mii muitit juovllain. Dát Messias, Ipmila Bárdni Jesus, riegádii máilbmái olmmožin, Ná son válddii olbmo oasi ja šattai dovdat buot olmmošeallima iluid ja morrašiid. Go máilmmis lea dáidge juovllaid 2024 áigge soađit ja árvitmeahttunvuohta, lea mášolaš diehtit, ahte juovllaid Hearrá lea daidge guovdu minguin.
Sávan Dutnje ja du lagaš olbmuide Kristus-máná čuvgen, sivdniduvvon juovllaid.
Oulus adveantta áiggi álggedettiin 2024
Jukka Keskitalo, Oulu bismágotti bismá
